مسئولیت مطالب به عهده نویسندگان آنها است

کار فرهنگی از من و تو تا امام صدر(قسمت اول)

سردر گمی در امور فرهنگی،عدم آسیب شناسی دقیق فرهنگ،موضع انفعلایی و واکنش گرای فرهنگی،عدم انطباق راه حل ها با مشکلات فرهنگی،نبود برنامه ی بلند مدت راهبردی فرهنگی،عدم توجه به موقعیت های زمانی و مکانی و ضعف عده ای از مدیران فرهنگی، از مواردی هستند که موجب تغییر فرهنگ و ارزش های یک جامعه می گردند. در این میان ضعف فکری و ضعف سلیقه ای! عده ای از مدیران خود موجب افزایش مشکلی می گردد به نام " تغییر ارزش ". آنچه در این نوشتار در پی آن هستم بیان ویژگی های فکری و عملیاتی امام موسی صدر است که توانست با احیای ارزش های فراموش شده که تبدیل به ناهنجاری های زمان شده بودند، نه تنها شیعه که لبنان را عزتمند سازد.


1-خود سازی

متاسفانه امروز آنچه ازآن به نام خودسازی یاد می گرددجز اجرای پاره ای از تکالیف و عبادات ،خواندن چند کتاب توصیه شده از سوی عده ای،داشتن یک نگاه کلیشه ای به اموری چون روحانیت،مسجد،دعا و...نمی باشد.اگر چه این موارد قابل نفی نیستند اما نمی توان صرفا به این موارد بسنده کرد. خودسازی ای که بر پایه ی شور و شعور نباشد مطمئناخود سوزی است(البته اصل این است که شعور، شور دهنده باشد). شور وشعور دو بالی هستند که انسان جهت ایجاد یک انقلاب و حفظ و تثبیت آن بیش از همه، بدان ها احتیاج دارد.همانگونه که علی(ع) اگر چه در زمان عثمان انقلابی بود و لی در دوران حکومت خود به مراتب انقلابی تر گردید.شور بی شعور جز در قامت فرقانی ها یا خوارجی ها نمی گنجد و شعور بی شور نیز جز در لباس متحجرینی که تشکیل حکومت اسلامی را در زمان غیبت جایز نمی دانستند گرچه تلقی آنان برگرفته از شعورشان بود. به جد می توان امام موسی صدر را از آنانی دانست که هیچگاه از تلاش تئوریک و عملیاتی ، برای تحقق آرمان خود،دست برنداشت. " حاج آقا حسین طباطبایی قمی که اینک نوه اش سید موسی صدر در کلاس درس علمی وی زانوی ادب بر زمین زده است ، شخصیتی بود که نامش با قیام و حرکت درهم آمیخته بود...وبه آنان که در این راه ایجاد شبهه و تردید می کردند چنین می فرمود:من قصد اقدام دارم،چنانچه برای جلوگیری از کشف حجاب ده هزار نفر که یکی از آنها من باشم کشته شود،جایز است"(1) " بیت آیت الله العظمی سید صدرالدین صدر از آن خانه های انگشت شماری بود که فداییان اسلام در آن احساس عزت و آرامش می کردند"(2) حضور در چنین خانواده ای خود از دلایل مهمی است که سید موسی را نسبت به مسائل اجتماعی ،نگران می سازد. از سویی به لحاظ تحصیلات علمی وی چنان پیشرفتی می کند که در دوران طلبگی خود،اشکالات اساسی را بر اساتید حود وارد می سازد که موجب تحیر همه می گردد.

2-شناسایی منطقه عملیات فرهنگی

همانگونه که در درگیری های نظامی و برای اجرای عملیات باید گروههای اطلاعات عملیات، شرایط مکانی منطقه، پستی و بلندی های آن و هرگونه اطلاعاتی که می توانند را راجع به آن کسب نمایند ، در اجرای کار فرهنگی هم اساسا وجود یک دیده بان آشنا و توجیه، یکی از اولویت هاست. اینکه مردم آن منطقه چه فرهنگی دارند ، چه مسائلی برای آنان هنجار است ؟ آیا هنجارهای آنان به لحاظ عقلی ارزش محسوب می شود یا نه؟و...باید شناسایی شود. سید موسی در این کار نیز موفق عمل کرد. وی در سال 1379ه.ق. نخست برای یک بازدید سی روزه وارد کشور لبنان شد ولی پس از بررسی اوضاع آشفته آن کشور و مشاهده ی نابسامانی های شیعیان و مسلمانان جنوب تصمیم به اقامت در آن جا گرفت. وی مشاهده کرد که شیعیان ،کم درآمدترین کارها را انجام می دهندو مناطق آنان جزء فقیرترین مناطق است. او دید که شیعیان تازه به دوران رسیده که عقده ی حقارت داشتند برای جبران پستی خود، با مسیحیان و سنی ها ازدواج می کنند. شیعیان تحصیل کرده ی جوان به سمت مکتب های مادی رفتند و مراسم ازدواج و ترحیم شیعیان در کلیسا ها برگزار می شد!

3-علت یابی

یافتن اصلی ترین دلیل هر بیماری در درمان آن بیماری کمک شایانی می کند. یکی از مهمترین مشکلات اصلی روشنفکران غربزده این است که به جای یافتن علت اصلی عقب ماندگی کشورهای مسلمان سعی می کنند صورت مسئله را پاک کنند و بگویند " اسلام مختص 1400 سال قبل است" در صورتیکه شناخت علت اصلی عقب ماندگی و متمرکز شدن فعالیت ها در راستای از میان برداشتن موانع می تواند بسیار مفید واقع گردد. البته این مسئله حائز اهمیت است که علت یابی خود مسئله ای است که به مورد اولی یعنی خودسازی باز می گردد. چراکه این مرحله (علت یابی) بسیار پر اهمیت است و باید شخص، تخصص کافی برای این امر را داشته باشد." سید موسی صدر با مطالعه ی دقیق اوضاع به خوبی دریافت که ریشه ی اصلی همه ی این گرفتاریها فقر فرهنگی و اقتصادی است"(3)




1-امام موسي يار محرومان-عبدالرحيم اباذري-ص34

2-همان- ص 49

3-همان- ص93

 

EMAIL : sadr@imamsadr.ir

 Copyright2005©All rights reserved