|
اوضاع
سختی برجهان اسلام حاکم است. در لبنان هرروز شکاف میان
گروههای لبنانی بیشتر می شود. در عربستان بار دیگر
شیعیان فشار شدیدتری را تحمل میکنند و از سوی دیگر
علمای وهابی فتوای تخریب اماکن متبرکه شیعیان را صادر
میکنند، ایران هرروز بیشتر در باتلاق مشکلات داخلی فرو
می رود، عراق به عنوان یکی از کشورهایی که جمعیت
بالایی از شیعیان را در خود جای داده است به بیابانی
تبدیل شده است که هرکس هیچ کس نمی تواند به سلامت از
آن خارج شود و از همه مهمتر تفرقه بر جماعت مسلمین
سایه فکنده است.
اینجاست که بنابر آنچه که به آن عقیده داریم نقش علمای
بزرگ جهت حل مشکلات روشن میشود. وقتی نقش امام موسی
صدر را در شکل گیری نهضت هایی در جهان اسلام میخوانم
بیشتر به این نقش پررنگ علمای شیعه پی می برم.
بازمیگردم به تابستان 1345هجری شمسی زمانی که امام
موسی صدر پس از اجتماعات عظیم و چند روزه شیعیان لبنان
در بیعت با ایشان، رسما از حکومت وقت درخواست نمود تا
همانند دیگر طوائف آن کشور، مجلسی برای سازماندهی
طایفه شیعه و پیگیری مسائل آن تأسیس گردد، و اینگونه
عزت شیعیان در لبنان و جهان عرب شکل میگیرد. سپس امام
موسی صدر از بهار سال ۱۳۴۸ تا اواسط زمستان سال ۱۳۵۲
با دولت وقت لبنان به گفتگو می نشیند، تا آن را برای
اجرای پروژههای زیربنایی و وظایف قانونی خود در قبال
مناطق شیعه نشین و محروم آن کشور ترغیب نماید. در پی
امتناع دولت لبنان از پذیرش این مطالبات و نیز اتمام
حجت با آن، جنبش محرومان لبنان در اوایل سال ۱۳۵۳ به
رهبری امام موسی صدر شکل می گیرد و راهپیماییهای مردمی
عظیمی در شهرهای بعلبک، صور و صیدا علیه دولت به وقوع
می پیوندد. اوجگیری بحران خاورمیانه، صف آرایی احزاب
افراطی مسیحی در برابر مقاومت فلسطینی، و به لبنان
کشیده شدن برخی اختلافات جهان عرب، امام موسی صدر را
بر آن داشت تا برای حفظ ثبات کشور و ممانعت از سرکوبی
فلسطینیها، تودههای مردم را موقتاً از عرصه رویارویی
با دولت کنار کشاند، و پیگیری مطالبات بر حق شیعیان را
تا آمدن رئیس جمهور بعد به تاخیر اندازد. امام موسی
صدر در سال ۱۳۵۴ علی رغم کارشکنیهای شدید دولت، مجدداً
با اجماع آراء به ریاست مجلس اعلای اسلامی شیعیان
برگزیده میشود. با آغاز جنگ داخلی لبنان در فروردین
سال ۱۳۵۴، تمامی تلاشهای امام موسی صدر مصروف پایان
دادن به این بحران صرف گردیده است. وی در خرداد آن سال
در مسجد عاملیه بیروت به اعتصاب نشسته، و به پشتوانه
مشروعیت مردمی و مقبولیت وسیع وشخصیت کاریزماتیک خود
در میان تمامی مذاهب، آرامش را به تابستان لبنان
بازگردانیده است. با شعله ور شدن مجدد آتش جنگ و
پدیدار شدن ابرهای شکست بر آسمان جبهه مسلمانان، امام
صدر در اردیبهشت ۱۳۵۵ حافظ اسد را وادار نمود تا با
اعزام نیروهای سوری به لبنان، موازنه قوا و آرامش را
به این کشور بازگرداند. حل اختلافات مصر با سوریه و
متعاقب آن برپایی کنفرانس ریاض در مهر ۱۳۵۵، آب سردی
بود که امام موسی صدر بر آتش جنگ داخلی لبنان فرو
ریخت. این ارامش تا زمانیکه امام صدر در لبنان حضور
داشت، ادامه پیدا کرد. هدف استراتژیک امام موسی صدر آن
بود تا طایفه شیعه لبنان را همسان دیگر طوائف، و نه
مقدم بر آنان، در تمامی عرصه های حیات سیاسی، اجتماعی،
فرهنگی و اقتصادی آن کشور مشارکت دهد.
وی از اولین روزهای هجرت به لبنان در زمستان سال 1338،
با طرح شعار «گفتگو، تفاهم و همزیستی»، پایه های روابط
دوستانه و همکاری صمیمانه ای را با مطران یوسف الخوری،
مطران جرج حداد، شیخ محی الدین حسن و دیگر رهبران دینی
مسیحی و اهل سنت آن کشور بنا نهاد. در طول حضور دو دهه
امام صدر در لبنان، هیچ مراسم سرور یا اندوهی از
شیعیان نبود که امام صدر در آن شرکت جوید، و تنی چند
از فرهیختگان مسیحی و اهل سنت در معیت وی نباشند.
حمایت جوانمردانه امام صدر از بستنی فروشی مسیحی در
اوایل تابستان سال 1341 در شهر صور، که به فتوای صریح
ایشان مبنی بر طهارت اهل کتاب منجر گردید، توجه تمامی
محافل مسیحی لبنان را به سمت خود جلب نمود. در اواخر
تابستان 1341 مطران گریگوار حداد به شهر صور آمد، و از
امام صدر برای عضویت در هیئت امناء «جنبش حرکت
اجتماعی» دعوت نمود. از اواخر سال 1341 حضور گسترده
امام موسی صدر در کلیساها، دیرها و مجامع دینی و
فرهنگی مسیحیان آغاز گردید. سخنرانیهای تاریخی امام
صدر در دیرالمخلص واقع در جنوب، وکلیسای مارمارون در
شمال لبنان طی سالهای 1341 و 1342، تاثیرات معنوی
عمیقی بر مسیحیان آن کشور بر جای نهاد. به دنبال
درگذشت مرحوم حاج آقا مصطفی خمینی در پاییز سال 1356،
وی پسر عموی خود شهید آیت الله سید محمد باقر صدر را
بر آن داشت تا بیش از پیش به حمایت از امام خمینی
برخیزد. امام موسی صدر در بهار سال 1357 لوسین ژرژ
نماینده روزنامه لوموند در بیروت را به نجف فرستاد، تا
با انجام اولین مصاحبه بین المللی با امام خمینی،
افکار عمومی جهانیان را با انقلاب اسلامی ایران آشنا
سازد. امام موسی صدر در دیدارهای مکرر سال 1357 خود با
رهبران سوریه، عربستان سعودی و برخی دیگر از کشورهای
جهان عرب، اهمیت انقلاب اسلامی ایران، پیروزی قریب
الوقوع آن، و ضرورت همپیمانی آنان با این انقلاب را به
آنها گوشزد نمود. وی در شهریور 1357 و یک هفته پیش از
ربودن شدن خود، با انتشارمقاله «ندای پیامبران» در
روزنامه لوموند، امام خمینی را به عنوان تنها رهبر
انقلاب اسلامی ایران معرفی نمود. بدون تردید بزرگترین
خدمت امام موسی صدربه انقلاب اسلامی ایران آن بود که
در سالهای 1356 تا 1357 و پس از قریب دو دهه ترویج
ارزشهای زیبای اسلام راستین در لبنان، عموم مردم،
خصوصا شیعیان و بالاخص کادرهای مقاومت آن کشور را با
این انقلاب آشنا و مرتبط نمود.
متاسفانه دولت کنونی توجه واضحی به موضوع امام موسی
ندارد و گاهی اوقات برخلاف مسیر حرکت میکند(مانند سفر
نخست وزیر لیبی به ایران!) که دلیل آن را از دو جهت می
توان بررسی کرد اول اینکه متاسفانه عدم توجه به جایگاه
والای علما در دولت کنونی سبب شده است عده ای خود را
عالم بدانند و الگوی فرهنگی جوانان جامعه شوند که بویی
از زحماتی که برای پیروزی انقلاب اسلامی کشیده شده
است، نبرده اند و حتی برخی از آنها حتی در خلاف مسیر
پیروزی انقلاب اسلامی بوده اند و از سوی دیگر عقاید
روشنفکرانه امام موسی با عقاید دولت کنونی در تضاد
کامل است! دکتر شریعتی را که باید شاگرد خلف مکتب امام
موسی دانست نمونه بارز اینگونه عقاید امام موسی است.
روزی همراه با نوه یکی از الگوهای فرهنگی جامعه در
مورد تحریفات عاشورا و قمه زنی بحث میکردم ایشان میگفت
پدر بزرگ من چون دلیل واضحی برای عدم استفاده ازقمه
ندارد نمی تواند با آن مخالفت کند در نتیجه در این
زمینه سکوت کرده اند بحث به عقاید دکتر شریعتی کشیده
شد ایشان چنان براشفت که سخنان نسنجیده ای را پیرامون
دکتر به زبان آورد اینجا بود که به ایشان گفتم اگر پدر
بزرگ شما نمی تواند در مورد قمه زنی مدرک مستدلی بیارد
باید توجه داشته باشد که موضع خنثی پیرامون قمه زنی
داشتن این است که نسبت به موافق و مخالف خنثی بود نه
اینکه نسبت به موافق خنثی و نسبت به مخالف موضع گیری
کرد!!!
|
