بسم اللَّه الرحمن الرحيم. برادران مؤمن، بار ديگر ماه رمضان با شبهاى الهام‏بخش، روزهاى سراسر پند، فضاى معطّر، و خاطرات و درسهايش، در حالى كه انسان را به سوى حزم و نظم و انضباط و استوارى فرا مى‏خوانَد، به ما روى آورده است.

 بار ديگر روزه مى‏گيريم، شب‏زنده ‏دارى مى ‏كنيم و شعاير دينى را بزرگ مى ‏داريم و سرانجام با شادمانى و خشنودى عيد را با هم جشن مى ‏گيريم سپس به زندگى عادى باز مى ‏آييم و به همين ترتيب، سالها، يكى پس از ديگرى مى‏آيند و يادها و خاطرات ما بيشتر و بيشتر مى‏گردد. بيمِ آن مى‏رود كه ماهِ رمضان به عادتِ بى‏روحى تبديل شود كه شعايرِ آن تنها عادتها و رسومى سرگرم‏كننده باشد و از همه معانى اصلى و روح حقيقىِ خود تهى گردد. با يك نگاهِ گذرا در مى‏يابيم كه اين مصيبت، يعنى مصيبتى كه روزه و رمضان به آن مبتلا شده‏اند، مصيبتى است كه بر همه عبادات و مناسك دينى سايه افكنده است. اين بيمارى به عبادات و مراسم ديگر هم سرايت كرده و به اماكن مقدّس، شعايرِ دينى و همه رهنمودهاى آسمانى حمله‏ور شده است. در لبنان درد و اندوهْ مضاعف است؛ دردِ دين و تعاليم دينى است. اين فاجعه پس از آن رخ داد كه به آموزه‏هاى آسمانى قالبهاى زمينىِ محدود و معين داده شد، همه چيز كمّى شد و براى آن اندازه‏گيرى و درجه‏بندى وضع گرديد. ببينيد آيا كارائىِ دين و تأثيرِ تعاليمِ آن را در زندگىِ خود از دست نداده‏ايم؟ آيا نقش راهبردى آن در هدايتِ انسان به پايان نرسيده است و به پاره‏اى آئينها، يادگارها و سرگرميها تبديل نشده است؟ شايد گمان مى‏رود اساسا دين متعلّق به روزگارى است كه مشكلات و محنتهاى گوناگون سراسرِ زندگىِ انسان را فرا گرفته بود و آموزه‏هاى دينى نقش تقويت روحى و روحيه دادن و تسلى بخشيدن به چنان انسانى را داشت و امروز كه بشر بر بسيارى از مشكلات چيره شده است، نقش دين و رهنمودهاى آن بايد كمرنگ شود.

 برادرانِ مؤمن، پيش از آن كه اين سؤالات از سوى ديگران مطرح شود و ما را آشفته و پريشان سازد لازم است خود به طرح آنها بپردازيم. البته اين پرسش ها و پاسخ آنها مطرح شده است ولى ما غفلت ورزيده و تجاهل كرده‏ايم. از آن سخن نگفته‏ايم تا با واقعيت تلخ روبه‏رو نشويم. درنتيجه، امروز با واقعيت صريح و برهنه آنها روبه‏رو شده‏ايم.

 اى دين‏باوران، آيا در روزه ما آثارِ روزه و در نمازمان عروج و پرواز به ملكوت آسمانها را مى‏توان يافت؟ آيا در فطر و قربانْ جوهر و معانى اين اعياد را مى‏بينيد؟ آيا همه ما به شعايرِ دينى عمل مى‏كنيم و از اماكن مقدّسه تأثير مى‏پذيريم؟ و آيا گستره معنايى را كه در مسجد الاقصى و كليساى قيامت براى امتِ ما به وديعه نهاده شده، پيش از آن كه با اشغال اين دو فضاى مقدّس ضربه بخوريم و حسرت و خسارتِ آنها را بچشيم، درك كرده بوديم؟

 اينها تجارب تلخ و دردناك ما است كه از واقعيتِ تلخ و دردناكمان حاصل شده است. بايد با نگاه واقع‏نگرِ فراگير و با شهامت و تفكرْ رهنمودهاى دينى را بازشناسى كنيم، باشد كه بار ديگر حركتى نو آغاز كنيم و روح حيات را در آنها بدميم. بايد با هستى و وجود خودْ دين و آموزه‏هاى ارزشمندِ آن را در جايگاهِ رفيعِ آن بنشانيم و اجازه دهيم تا ابعاد وجود ما را مشخص كند و ما را در كثرتمان وحدت بخشد و تفرقه ما را به يكپارچگى بدل نمايد.

 اى خداباوران، اگر ما در همه ساحتهاى وجودى و ابعاد حيات خويش، در خانه و بازار، محل كار و عبادت و در همه عرصه‏ها انديشه دينى و تعاليم آن را تجربه كنيم، اگر حصار زندان را ببينيم و دينمان را كه در معابد زندانى شده است آزاد كنيم و اجازه دهيم دين به همه قلمروهاى زندگى ما وارد شود و بايدها و نبايدها را تحقق بخشد و تأثير بگذارد و جهت دهد، اگر به دين فرصتِ حضور و ظهور دهيم و اگر آن را محدود و كمرنگ نگردانيم و در عزلت و انزوا زندانى نكنيم، در آن صورت آثار و بركات اين ثروت عظيم را در زندگانى و در ساختن تمدن خويش خواهيم يافت.

 برادران، روزه ماه رمضان و ساير عبادات و شعايرِ دين فقط فعاليتهاى جسمى نيستند، بلكه همه اينها اعمالى هستند كه از عقل و دل سرچشمه مى‏گيرند و در قالب حس مى‏ريزند و با آن همراه مى‏شوند. از همين رو، هرگاه اين اعمالْ بدون مشاركت و حضورِ دل و عقل انجام گيرد، بى‏روح، بى‏هدف، و تقليدى مى‏شوند: انجام مى‏گيرند اما تأثيرى نمى‏بخشند.

 در تجربه جديد، در اين ماه مبارك و در فريضه روزه‏دارى بايد عقل و دل خويش را با بدنهايمان به كار بگيريم. بر ما است كه بينديشيم و تأمّل كنيم. بايد، محبت بورزيم و به فكر ديگران باشيم. بايد محبت و انديشه را در عبادت روزه خود وارد نماييم. آرى، «يك ساعت تفكر از يك سال عبادت برتر است» اين سخن امام صادق است. امام صادق‏(ع) در جاى(مستدرك الوسايل، ج 11ص )183ديگر فرمود: «آيا دين جز محبت است؟»اين روزه زنده مايه نجات از آتش است و يكى از اركان اسلام به شمار مى‏آيد(بحارالانوار،ج66 ص327). چنين روزه‏اى ضيافت خداوند است و گراميداشتِ انسان. اين است شأن انسان و قَدْرِ او.

 رمضانْ تنها با اين اوصافْ رمضانى است كه فضايى ايجاد مى‏كند تا انسانى عزّتمند و سرفراز پرورش يابد كه فاتح مكه باشد و پيروزِ جنگِ بدر و سازنده تاريخ. اين است رمضانى كه ماهِ انس است و هنگامِ احساسِ آلامِ همنوعان، موسمِ به فراموشى سپردنِ كينه‏ها و الفتِ جامعه، توحيدِ كلمه و نزديكى قلبها و برانگيختن دوباره امت. روزه ماه مبارك، با اين اوصاف، نخستين گام است براى پايه‏گذارى و ساختن تاريخ.

 اين رمضان  تمرينِ جهاد است و آمادگى براى جنگ و آغاز بازگشت به خدا، بازگشت به سرزمينِ مقدّس خدا: قدس. اين وعده حق خدا است. خدا خُلف وعده نمى‏كند، و اوست كه مى‏فرمايد:

 و لَيَنصُرَنَّ اللَّهُ مَن يَنصُرُهُ إنَّ اللَّهَ لقوىٌّ عزيز. الذينَ إنْ مكَّنَّاهُم فى الارضِ أقاموا الصلاةَ و آتَوُا الزّكاةَ و أَمَروا بالمعروفِ و نَهَوا عنِ المنكَرِ و لِلّهِ عاقبةُ الاُمورِ  (41-22:40) و خدا هر كس را كه ياريش كند، يارى مى‏كند و خدا توانا و پيروزمند است؛ همان كسان كه اگر در زمين مكانتشان دهيم نماز مى‏گزارند و زكات مى‏دهند و امر به معروف و نهى از منكر مى‏كنند. و سرانجامِ همه كارها با خدا است.